Great Greek Big Blue

H Ναυμαχία του Γέροντα ήταν μία από τις σημαντικότερες ναυμαχίες της Ελληνικής επανάστασης. Πραγματοποιήθηκε στις 29 Αυγούστου 1824 στ΄ ανοιχτά του ακρωτηρίου Ποσείδιο ή Γέροντας της Μικράς Ασίας και έληξε με την νίκη του ελληνικού στόλου έναντι του τουρκοαιγυπτιακού. Η νίκη είχε ως αποτέλεσμα τη σωτηρία της Σάμου, την οποία πολιορκούσε ο οθωμανικός στόλος και την σημαντική καθυστέρηση της απόβασης του Ιμπραήμ πασά στην Πελοπόννησο. Με το ναυτικό αυτό θρίαμβο αναπτερώθηκε όμως και το ηθικό των Ελλήνων που είχε καταπέσει με την είσοδο των Αιγυπτίων στον πόλεμο. Αν οι Τουρκοαιγύπτιοι νικούσαν, τότε δεν θα μπορούσε να υπάρξει δύναμη ικανή να τους εμποδίσει στην κατάπνιξη του ελληνικού κινήματος.

Από την άνοιξη του 1824, οι οθωμανικές δυνάμεις με την βοήθεια των Αιγυπτίων επιχειρούσαν τον έλεγχο του Αιγαίου με σκοπό την απόβαση στην Πελοπόννησο και την κατάπνιξη της Επανάστασης. Οι πρώτες επιθέσεις στέφθηκαν με απόλυτη επιτυχία. Τόσο η καταστροφή της Κάσου, τον Μάιο του 1824 και των Ψαρών τον επόμενο μήνα όσο και η καταστολή της επανάστασης στην Κρήτη, είχαν αποδυναμώσει τους Έλληνες αγωνιστές υλικά και ηθικά.

Ωστόσο, μετά την ήττα στα Ψαρά, η συντονισμένη δράση του υδραίικου και σπετσιώτικου στόλου κατάφερε να χαρίσει ορισμένες νίκες στην ελληνική πλευρά, οι οποίες απέτρεψαν την κατάληψη του Αιγαίου από τον εχθρικό στόλο. Όταν ο Τούρκος ναύαρχος Χοσρέφ Πασάς επιχείρησε την κατάληψη της Σάμου, συνάντησε τη σθεναρή αντίσταση του ελληνικού στόλου, που αποτελείτο από υδραίικα, σπετσιώτικα και ψαριανά πλοία, και αναγκάστηκε σε άτακτη υποχώρηση. Κατέφυγε την Κω και την Αλικαρνασσό και περίμενε ενισχύσεις από τον επικεφαλής της στρατιάς των Αιγυπτίων, Ιμπραήμ Πασά.

Μετά την άφιξη του Ιμπραήμ ξεκίνησαν οι πρώτοι κανονιοβολισμοί. Αρχηγοί του τουρκοαιγυπτιακού στόλου ήταν ο Αιγύπτιος Ισμαήλ Γιβραλτάρ και ο Τούρκος Χοσρέφ Πασάς, ενώ τον ελληνικό στόλο, που συνεπικουρούνταν από πυρπολικά των Σπετσών και της Ύδρας, διοικούσε ο «ναύαρχος της Επανάστασης», Ανδρέας Μιαούλης. Σύμφωνα με την «Ιστορία του ελληνικού έθνους», ο αντίπαλος στόλος ήταν επανδρωμένος με 50.000 ναύτες και 2.500 πυροβόλα ενώ ο ελληνικός διέθετε 70 πλοία και 800 πυροβόλα. Η πιο κρίσιμη μάχη δόθηκε την Παρασκευή 29 Αυγούστου 1824. Όταν ο εχθρικός στόλος επιχείρησε να περικυκλώσει τα ελληνικά πυρπολικά, ο Μιαούλης έδωσε εντολή να μετακινηθούν προς τον κόλπο του Γέροντα. Κατέφτασαν εννιά πλοία και δύο πυροβολικά. Καθώς ήταν απομονωμένα από τον υπόλοιπο στόλο, η αιγυπτιακή στρατιά επιτέθηκε, με αποτέλεσμα τα πυρπολικά του Παπανικολή, του Ματρόζου και του Πιπίνου να καταστραφούν. Ο Υδραίος αγωνιστής, Ανδρέας Πιπίνος, ήταν ο μόνος που κατάφερε να βγάλει από τον κόρφο του κόλπου τα πλοία του.

Λίγο μετά το μεσημέρι της ίδιας ημέρας και την ανασύνταξη της ελληνικής πλευράς ξεκίνησε καταιγιστικός κανονιοβολισμός. Την κατάσταση έσωσε το πείσμα του Μιαούλη και η αυτοθυσία των πυρπολητών. Τα ελληνικά πλοία λόγω άπνοιας δεν μπορούσαν να σηκώσουν τα πανιά να βγουν από τον κόλπο και να πάρουν θέση μάχης. Τότε ο Μιαούλης διέταξε να ρίξουν τις βάρκες στη θάλασσα και να ρυμουλκήσουν τα πλοία τραβώντας οι ναύτες κουπί. Έγινε αγώνας δρόμου. Παρά το γεγονός ότι η μάχη φαινόταν αρχικά άνιση, τα ελληνικά πλοία που ήταν μικρά σε μέγεθος και άρα εύκολα στους ελιγμούς, με την βοήθεια των ανέμων και της σωστής καθοδήγησης, κατάφεραν να ανακατευτούν με τα αντίπαλα πλοία, οδηγώντας τα είτε στην ολοκληρωτική καταστροφή είτε σε υποχώρηση.

Πολλά οθωμανικά πλοία πυρπολήθηκαν ενώ τα πυρπολικά των Υδραίων, Γεωργάκη Θεοχάρη ή «Παπαντώνη» και Κυριάκου Βατικιώτη ανατίναξαν μια τυνησιακή φρεγάτα με 44 κανόνια. Ο οθωμανικός στόλος διασπάστηκε και η ναυαρχίδα των Αιγυπτίων, στην οποία επέβαινε και ο Ιμπραήμ, έσβησε τους φανούς της, για να περάσει απαρατήρητη από τους Έλληνες. Στο τέλος, ο τουρκοαιγυπτιακός στόλος αποσύρθηκε προς την Κω ενώ ο ελληνικός παρέμεινε στον κόλπο του Γέροντα.

Η νίκη των επαναστατημένων Ελλήνων απέτρεψε την επέμβαση των Οθωμανών στη Σάμο, ενώ λόγω της αριθμητικής υπεροχής του εχθρού, προκάλεσε τον θαυμασμό του φιλελληνικού κύκλου στο εξωτερικό. Οι τότε ναυτικοί μας έγραψαν την ενδοξότερη σελίδα του κατά θάλασσα αγώνα, έτσι που ο Γάλλος ναύαρχος και ιστορικός συγγραφέας Jurien de la Graviere να αναγνωρίζει πως η ναυμαχία του Γέροντα είναι «η πιο ενδιαφέρουσα, για ένα ναυτικό, σελίδα της ναυτικής ιστορίας»

%d bloggers like this:
close-alt close collapse comment ellipsis expand gallery heart lock menu next pinned previous reply search share star